EED IV — waarom jouw bedrijfsklant met 2.500.000 kWh ineens auditplichtig is
De oude EED kende een eenvoudige regel: meer dan 250 fte óf >€50 miljoen omzet betekende auditplicht. EED IV verandert dat fundamenteel. Vanaf de Nederlandse implementatie (verwacht oktober 2026) bepaalt het werkelijke energieverbruik in TJ of een onderneming auditplichtig is — niet langer hoeveel mensen er werken of hoeveel omzet er wordt gedraaid.
Wat verandert er precies?
EED IV introduceert een tweetrapsraket:
Klasse A — 10 tot 85 TJ per jaar
- Verplichte EED-audit elke 4 jaar
- Verplicht actieplan met maatregelen
- Verplichte jaarlijkse voortgangsrapportage
Klasse B — meer dan 85 TJ per jaar
- Alle Klasse A-verplichtingen
- Plus een gecertificeerd Energiebeheersysteem (EBS) vóór 11 oktober 2027
- ISO 50001, ISO 14001 + ISO 14051, of CO₂-Prestatieladder als alternatief
Conversietabel: TJ naar wat je klant herkent
| Drempel | Elektra (kWh) | Aardgas (m³) | Mix-scenario |
|---|---|---|---|
| 10 TJ | 2.778.000 kWh | 317.500 m³ | 1,5 mln kWh + 150.000 m³ |
| 85 TJ | 23.611.000 kWh | 2.696.000 m³ | 12 mln kWh + 1,3 mln m³ |
Conversiefactoren: 1 TJ elektra = 277.778 kWh; 1 TJ aardgas = 31.750 m³.
Praktische regel: als het jaarverbruik elektra rond 2,5–3 miljoen kWh ligt, is je klant potentieel auditplichtig.
Welke klanten verschuiven?
Scenario 1 — De middelgrote winkelketen (nu nieuw auditplichtig) 30 vestigingen, 280 fte, omzet €40 mln, 35 TJ totaal → Klasse A.
Scenario 2 — Het IT-bedrijf met datacenter 180 fte, omzet €25 mln, 90 TJ → Klasse B, EBS-plicht voor 11-10-2027.
Scenario 3 — De adviespraktijk (van in naar uit) 320 fte, omzet €55 mln, 8 TJ → Niet meer auditplichtig.
Scenario 4 — De productie-mkb'er 60 fte, omzet €18 mln, 110 TJ → Klasse B, zware verplichtingen.
De vrijstellingsroute via energiebeheersysteem
| Standaard | Scope | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| ISO 50001 | Pure energie-management standaard | ~€15k–€40k implementatie |
| ISO 14001 + ISO 14051 | Milieu + flow-cost accounting | Geschikt als ISO 14001 al loopt |
| CO₂-Prestatieladder niveau 3+ | Nederlands certificaat | Praktisch voor bouw/infra |
ISO 50001 dekt de auditplicht volledig — geen afzonderlijke EED-audit meer nodig.
Boetebeleid
- Niet leveren EED-audit: tot €450.000
- Geen actieplan: tot €450.000
- Niet implementeren EBS: tot €900.000
In de eerste informatieplichtronde (2023) voldeed slechts 14,8% volledig — 63,4% voldeed aantoonbaar niet. NEa is in 2025 begonnen met steekproef-handhaving.
Hoe jouw rol als adviseur verandert
Drie nieuwe diensten:
- EED-portfolio-screening: €750–€1.500
- EED-audits voor 'nieuwe' Klasse A-klanten: €4.000–€12.000
- ISO 50001-implementatietrajecten: €25.000–€60.000
Beslisboom
Totaal jaarverbruik energie (alle dragers)?
├─ <10 TJ → Geen EED-plicht
├─ 10–85 TJ → Klasse A: audit elke 4 jaar
└─ >85 TJ → Klasse B: alles + EBS vóór 11-10-2027
Veelgestelde vragen
Telt eigen opwekking mee voor de TJ-grens? Ja. Het totale energieverbruik telt — ongeacht of de energie zelf opgewekt is.
Is een EED-audit onder ISO 50001 nog nodig? Nee. Een gecertificeerd ISO 50001-systeem dekt de auditplicht volledig.
Wanneer treedt EED IV exact in werking in Nederland? Implementatie wordt verwacht in oktober 2026. Klasse B-bedrijven hebben tot 11 oktober 2027 voor EBS-certificering.
Conclusie
EED IV is geen kosmetische update. Het herschikt de portefeuille van vrijwel elke energieadviseur. De adviseur die in Q1 2026 een proactieve screening uitvoert, vangt zowel de verlies-klanten op als de winst-klanten.