Naleving van de energiebesparingsplicht: cijfers en handhaving
De naleving van de energiebesparingsplicht is laag, terwijl de handhaving door omgevingsdiensten toeneemt. Volgens RVO voldeed in de ronde van 2023 slechts circa 14,8% van de locaties volledig aan de plicht. Bij 63,4% ontbrak minstens één verplichte maatregel. Voor bedrijven betekent dat een groeiend risico op controle; voor adviseurs is het een structurele markt.
Hoe hoog is de naleving?
De RVO-cijfers over de ronde van 2023 zijn helder:
- ongeveer 14,8% van de locaties voldeed volledig aan de energiebesparingsplicht,
- bij 63,4% ontbrak minstens één verplichte maatregel.
Dat is geen randfenomeen. Het is de norm dat locaties niet volledig voldoen. De cijfers gaan bovendien alleen over locaties die überhaupt hebben gerapporteerd; het beeld voor niet-rapporteurs is per definitie ongunstiger.
Waarom blijft naleving achter?
Drie oorzaken komen structureel terug:
- Complexiteit van de erkende maatregelenlijsten, met per bedrijfstak eigen maatregelen en onderbouwingsvereisten.
- Onbekendheid met de plicht, vooral bij middelgrote bedrijven zonder eigen energiemanager.
- Beperkte handhaving in de eerste rondes, wat het urgentiegevoel dempte.
Die laatste factor is aan het kantelen.
Handhaving neemt toe
Omgevingsdiensten hebben de energiebesparingsplicht opgenomen in hun standaard werkpakket en kregen extra capaciteit voor handhaving. In de praktijk betekent dat meer gerichte controles, meer opvolging op ontbrekende rapportages en meer aandacht voor de kwaliteit van de onderbouwing.
De intensiteit verschilt wel per omgevingsdienst. Regio's met veel industrie en logistiek trekken doorgaans harder aan de bel dan regio's met vooral kleine kantoren. Bij niet-naleving volgt in de regel een handhavingstraject door de omgevingsdienst. Voor de precieze consequenties in een specifieke situatie is de omgevingsdienst zelf de juiste bron.
Wat het betekent voor bedrijven en adviseurs
Voor bedrijven groeit de kans op controle. Aantoonbare, correcte rapportage is daarmee geen administratieve last meer maar een risico-instrument. Wie op orde is, heeft weinig te vrezen; wie niet rapporteert, komt vroeg of laat in beeld.
Voor adviseurs is dit een structurele markt. De combinatie van een lage naleving, strakkere handhaving en de aanloop naar de deadline van 1 december 2027 betekent dat de vraag naar goed onderbouwde rapportage toeneemt. Reken daarbij nog de verwachte verruiming van de terugverdientijd naar 7 jaar op en het maatregelpakket per locatie wordt zwaarder.
Compliance aantoonbaar maken
Vier praktische regels voor een dossier dat controle overleeft:
- Werk met actuele EML-versies per bedrijfstak; zie ook de vergelijking van EED, EML, informatieplicht en ISO 50001.
- Onderbouw genomen maatregelen met facturen, foto's, meetgegevens of installatierapporten.
- Motiveer niet-genomen maatregelen met een concrete reden en waar mogelijk een planning.
- Houd het dossier per locatie compleet; een centraal concernverhaal is niet genoeg.
Aan de slag met FluxScan
FluxScan structureert de opname, koppelt maatregelen aan de juiste EML per sector en levert een consistente rapportage per locatie. Dat maakt compliance aantoonbaar zonder dat je elke keer opnieuw het wiel uitvindt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bedrijven voldoen aan de energiebesparingsplicht? Volgens RVO voldeed in de ronde van 2023 ongeveer 14,8% van de locaties volledig, en ontbrak bij 63,4% minstens één verplichte maatregel.
Wordt de energiebesparingsplicht gehandhaafd? Ja. Omgevingsdiensten hebben de plicht in hun standaard werkpakket en kregen extra capaciteit voor handhaving. De intensiteit verschilt per omgevingsdienst.
Wat riskeer je bij niet-naleving? Een handhavingstraject door de omgevingsdienst. Aantoonbare, correcte rapportage van genomen maatregelen verkleint dat risico. Raadpleeg je omgevingsdienst voor je specifieke situatie.