EBS-plicht 2027: energiebeheersysteem verplicht boven 85 TJ

De EBS-plicht verplicht ondernemingen met een gemiddeld jaarlijks energieverbruik van meer dan 85 TJ om een gecertificeerd energiebeheersysteem in te voeren, bijvoorbeeld ISO 50001. Het is de zwaarste categorie binnen de herziene EED en geldt naar verwachting vanaf 2027. Voor de meeste bedrijven speelt dit niet, maar voor de grootste energiegebruikers is het een concrete verplichting met een harde deadline.

In het kort:

• De EBS-plicht geldt boven 85 TJ gemiddeld jaarlijks verbruik op concernniveau in Nederland.
• 85 TJ komt overeen met ongeveer 23,6 miljoen kWh elektriciteit of 2,69 miljoen m³ aardgas.
• In plaats van een vierjaarlijkse audit vraagt de EBS-plicht een doorlopend, gecertificeerd energiebeheersysteem.
• De deadline is naar verwachting 11 oktober 2027, onder voorbehoud van de definitieve regelgeving.
• Het gaat om een beperkte groep, ruim 1.000 bedrijven in Nederland.

Wat is de EBS-plicht?

Onder de herziene EED valt een onderneming boven de 85 TJ niet onder de gewone auditplicht, maar onder de plicht om een energiebeheersysteem (EBS) te voeren. Dat is een organisatorisch managementsysteem dat het energieverbruik structureel meet, analyseert en verbetert, en dat continu aantoonbaar in gebruik is. Het systeem moet gecertificeerd zijn door een geaccrediteerde instelling en geldt voor de hele onderneming, inclusief alle vestigingen.

Anders dan de vierjaarlijkse EED-audit is dit dus geen momentopname maar een doorlopend proces. Bij het bewijs van het energiebeheersysteem hoort ook een lijst met kosteneffectieve maatregelen.

Let op: EBS betekent twee verschillende dingen

Hier ontstaat veel verwarring. De term EBS wordt voor twee dingen gebruikt:

• Het energiebeheersysteem volgens de EED: een managementsysteem zoals ISO 50001. Dit is de verplichting boven 85 TJ.
• Een energieregistratie- en bewakingssysteem: monitoringsoftware met slimme meters die het verbruik van gebouwinstallaties bijhoudt. Dit staat op de erkende maatregelenlijst en is iets anders.

RVO waarschuwt hier zelf expliciet voor. Een monitoringsysteem kan het managementsysteem ondersteunen, maar is op zichzelf geen energiebeheersysteem volgens de EED. Wie de twee door elkaar haalt, adviseert de verkeerde oplossing.

Voor wie geldt het?

Bepalend is het gemiddelde jaarlijkse verbruik over de afgelopen drie jaar, alle energiedragers samen, op concernniveau in Nederland. Ook als losse vestigingen onder de grens blijven, telt het gezamenlijke verbruik. Komt dat samen boven 85 TJ, dan geldt de plicht voor de hele groep.

Ter kalibratie: 85 TJ is ongeveer 23,6 miljoen kWh of 2,69 miljoen m³ aardgas. Dat zijn zware industriële gebruikers, grote datacenters, grootschalige logistiek en vergelijkbare energie-intensieve organisaties. In Nederland gaat het om ruim 1.000 bedrijven.

Hoe voldoe je aan de EBS-plicht?

Je voldoet aan de plicht met een van de erkende systemen:

• een gecertificeerd ISO 50001-energiemanagementsysteem;
• ISO 14001 in combinatie met een aanvulling voor energie (zoals het CO2-reductiemanagement van SCCM);
• de CO2-Prestatieladder niveau 3 of hoger.

Een energieprestatiecontract (EPC) dat de nodige elementen van het energiebeheersysteem dekt, kan eveneens vrijstelling geven. Certificering laat je uitvoeren door een geaccrediteerde instelling.

Praktische tip: plan de externe certificeringsaudit ruim op tijd. In de zomer van 2027 komt een groot aantal bedrijven tegelijk, met een reeel risico op wachtlijsten bij certificerende instellingen.

De deadline

De deadline voor de EBS-plicht ligt naar verwachting op 11 oktober 2027. Op die datum moet het energiebeheersysteem zijn ingevoerd en gecertificeerd, met de lijst van kosteneffectieve maatregelen erbij. Daarbij maakt het niet uit of je al eerder EED-plichtig was.

Belangrijk: alle data rond de herziene EED staan onder voorbehoud van de definitieve Nederlandse regelgeving, die eind 2026 wordt verwacht. Raadpleeg voor de actuele stand altijd RVO. Zie ook onze uitleg over de deadlines van 11 oktober 2026 en 2027.

Is de EBS-plicht relevant voor jouw praktijk?

Voor adviesbureaus is dit een kleine maar hoogwaardige groep. Het gaat om implementatie- en certificeringstrajecten, niet om een rapportgenerator. Wie klanten in deze categorie heeft, doet er goed aan de EBS-plicht scherp te scheiden van de auditplicht (10-85 TJ) en van de informatieplicht. Zie daarvoor onze vergelijking van EED, EML, informatieplicht en ISO 50001 en het TJ-criterium van de herziene EED.

Veelgestelde vragen

Vanaf welk verbruik geldt de EBS-plicht? Vanaf een gemiddeld jaarlijks energieverbruik van meer dan 85 TJ op concernniveau in Nederland, gemeten over de afgelopen drie jaar. Dat komt overeen met ongeveer 23,6 miljoen kWh elektriciteit of 2,69 miljoen m³ aardgas.

Wat is de deadline voor de EBS-plicht? Naar verwachting 11 oktober 2027. Op die datum moet het energiebeheersysteem zijn ingevoerd en gecertificeerd. Alles staat onder voorbehoud van de definitieve Nederlandse regelgeving.

Voldoet ISO 50001 aan de EBS-plicht? Ja. Een gecertificeerd ISO 50001-systeem voldoet aan de EBS-plicht. Ook ISO 14001 met een energie-aanvulling of de CO2-Prestatieladder niveau 3 of hoger kunnen voldoen.

Is een EBS volgens de EED hetzelfde als een monitoringsysteem? Nee. Een energiebeheersysteem volgens de EED is een organisatorisch managementsysteem. Een energieregistratie- en bewakingssysteem is monitoringsoftware. De termen lijken op elkaar maar dekken verschillende dingen.

Aan de slag met FluxScan

FluxScan richt zich op de verplichte energie-compliance van je klanten: informatieplicht, EED-audit en onderzoeksplicht, snel en onder je eigen merk. Voor de EBS-plicht boven 85 TJ helpen we je de plicht correct te herkennen en af te bakenen. Bekijk wat FluxScan voor je bureau kan doen.